Żabie udka

I swear by my life and my love of it that I will never live for the sake of another man, nor ask another man to live for mine.

W zbiorze najbardziej znanych postaci stworzonych przez Stefana Żeromskiego można odnaleźć Judyma, głównego bohatera „Ludzi bezdomnych”, młodego medyka i niepoprawnego idealistę. Judym był jednym z tych nieszczęśników, którzy uważają, że istnieje sprzeczność pomiędzy interesem własnym, a interesem cudzym, że nie można dbać o własne dobro, a jednocześnie czynić dobrze innym. Postać ta przyszła mi na myśl, gdy na jednym z internetowych forów przeczytałem taką oto wypowiedź (polskie znaki poprawione):

Nawet gdyby większość lekarzy brała, to robienie smrodu wokół nich jest kurewstwem dziennikarskim. Czemu? Ano:

1. Za koszmarnie trudne studia i ciężką, ryzykowną pracę dostają tyle miesięcznie, co oskarżający ich dziennikarz dniówki.
2. Ma to podzielić spoleczeństwo, by żądania podwyżek przez lekarzy nie spotkały się z przychylnością społeczeńśtwa.

Dyskusja dotyczyła oczywiście łapówkarstwa wśród lekarzy. Nie mnie oceniać rozmiar zjawiska, bo nie posiadam żadnych szacunkowych danych. Nie są mi zresztą one potrzebne. Mam to szczęście, że z usługami medycznymi świadczonymi przez placówki publiczne w zasadzie się nie stykam, nie licząc krwiodawstwa, które regularnie uskuteczniam. Mogę tylko dyplomatycznie stwierdzić, że jak zwykle znajdą się osoby skorumpowane, przyjmujące koperty chętnie, może nawet według ustalonego cennika, oraz milcząca większość złożona z ludzi porządnych, którym opinię psują ci pierwsi.

?apówki nie są jednak tym, o czym chciałem napisać. Zrobię więc unik i nie wdam się w dywagacje na temat wyższości prywatnego nad państwowym i relacji pomiędzy łapówką, a ceną ustaloną przez system rynkowy. Pragnę jedynie odnieść się do zacytowanej wypowiedzi. Otóż nie uważam by to, że ktoś podjął dobrowolnie jakiś wysiłek sprawiało, że automatycznie należy mu się wyjątkowy szacunek. Studia medyczne nie są w naszym kraju ustawowym obowiązkiem. Można wybierać spośród dziesiątków kierunków i setek uczelni, od niewiele wartych Wyższych Szkół Tego i Owego, po najlepsze uniwersytety w kraju albo i za granicą. Wybór kariery lekarskiej jest wyborem świadomym (mam nadzieję!), oznaczającym, że młody student godzi się na to, że nie będzie artystą malarzem czy specjalistą od marketingu lub literatury dalekowschodniej. Będzie lekarzem, będzie przesiadywał na nocnych dyżurach, będzie bezpośrednio odpowiadał za czyjeś życie, będzie poddany olbrzymiemu stresowi, a jeśli nie znajdzie zatrudnienia w prywatnej klinice lub nie otworzy własnej, to będzie pracował w placówce publicznej za pensję, która być może rzeczywiście jest równowartością dziennikarskiej dniówki, w co akurat wątpię. Wszystkie te konsekwencje kandydat na medyka bierze na siebie, gdy decyduje się zdawać wstępny egzamin na odpowiedni kierunek.

Niezależnie bowiem od nieuniknionych ciężarów, lekarz to po prostu zawód. Zawód, z którym wiąże się wiele emocji, bo przecież ludzie ci ratują każdego dnia zdrowie i życie milionom osób. Zawód, który wymaga wiele ale daje też, jak sądzę, mnóstwo satysfakcji. Zawód, który ktoś wybrał między innymi dlatego, że chce utrzymać siebie i swoich bliskich. Ludzie w białych kitlach nie są społecznikami. Nie są sługami ogółu ani brygadą błędnych rycerzy, którzy zawsze rzucą w kąt swoje marzenia i pasje, swoje życie rodzinne i towarzyskie po to tylko, by móc uratować kolejną osobę. I to właśnie przez takich lekarzy chcę być leczony. Wolę zaufać osobie, która wykonuje swój zawód dobrze bo daje on jej satysfakcję, a jednocześnie pozwala na życie w zdrowej rodzinie i wśród bliskich osób. Zawód, który zapewnia materialną gratyfikację, dzięki której nikt nie poczuje się oszukany. Nie chcę być leczony przez targanych altruistyczną obsesją Judymów, przez pół-wolontariuszy z podkrążonymi oczami, którzy nie potrafią sprawić sobie najmniejszej choćby przyjemności. Nie chcę czyjegoś poświęcenia za moją sprawę. Chcę wiedzieć, że gdy ktoś nastawia mi wybity staw albo usuwa z mojego organizmu nowotworową tkankę, to robi to bo wie, że mi pomaga ale też zostanie za to wynagrodzony.

Jestem gorącym zwolennikiem podwyżek dla lekarzy bo wiem, że mogliby zarabiać więcej, gdyby rzeczywistość była nieco inna. Przy obecnym kształcie polskiego rynku medycznego, z dominującym sektorem publicznym i niemożnością zrezygnowania z opłacania państwowej opieki, nie wydaje mi się to jednak wykonalne. Przynajmniej nie w stopniu wystarczającym. Obrazu dopłenia fakt, że polskie placówki konkurują o personel z płacącymi nieporównywalnie większe pieniądze odpowiednikami z państw lepiej rozwiniętych. Osobiście nie mam pretensji do lekarzy, którzy wyjeżdząją w poszukiwaniu lepszych wynagrodzeń. Więcej, ja im kibicuję. Podjęli swoje studia i je ukończyli. Przeszli praktyki, zdobyli specjalizacje. Zapracowali na swój sukces. Każdy medal ma bowiem dwie strony. Pierwsza to trudne ale dobrowolne studia i egzaminy zawodowe. Druga to możliwość pracy za granicą i brak jakichkolwiek zobowiązań wobec państwa polskiego. Bycie lekarzem to wybór, jedna z wielu dostępnych ścieżek kariery i nie ma powodu, by personel medyczny traktowany był w sposób specjalny. Nie ma też powodu, by wymagać od niego czegoś więcej ponad to, czego wymagamy od wszystkich innych usługodawców – wykonania dobrej roboty i odebrania stosownego wynagrodzenia jako dowodu wdzięczności.